Yemek Masası Ölçüsü ve Alan Hesabı

Yemek masası, evde ölçüsü en yanlış hesaplanan mobilya. Sebebi de basit: insanlar masanın ölçüsünü hesaplıyor, masanın kapladığı alanın ölçüsünü değil.

180 cm'lik bir masa 180 cm yer kaplamıyor. Sandalyeler çekildiğinde, arkalarından geçildiğinde ve oturanlar rahatça kalkabildiğinde kapladığı alan her yönde bir metre daha fazla. Mağazada içi boş bir salonda küçücük görünen masanın eve girince salonu tıkamasının sebebi bu.

Önce kaç kişi?

Kişi başına gereken masa kenarı yaklaşık 60 cm. Bu, tabağın, bardağın ve dirseklerin sığması için gereken minimum genişlik; daha dar oturulduğunda komşunuzun kolu tabağınıza giriyor.

Dikdörtgen bir masada kısa kenarlara da oturuluyorsa hesap değişiyor. 160×90'lık bir masada uzun kenarlara ikişer, kısa kenarlara birer kişi oturursa altı kişi olur; ama kısa kenardaki kişiler masanın ayaklarıyla kavga eder. Bu yüzden kısa kenar oturumu ancak masa genişliği 90 cm'yi geçtiğinde ve masa kaide ayaklıysa gerçekten rahat.

Yaygın karşılıklar:

Yuvarlak masanın kişi kapasitesi çapla doğrusal artmıyor — çevre uzunluğu arttıkça kişi sayısı artıyor ama masanın ortası kullanılamaz hâle geliyor. 180 cm çapındaki bir masanın ortasındaki tuzluğa kimse uzanamaz.

Asıl hesap: masa + 90 cm, her yandan

Masanın etrafında bırakılması gereken boşluk üç kademeli:

En az 75 cm. Sandalyenin çekilip oturulabilmesi için gereken minimum. Duvara dayalı bir kenarda kabul edilebilir.

90 cm. Rahat çekme ve kalkma payı. Standart hedef bu.

Sandalyenin arkasından geçilecekse 90 cm ve üstü. Oturan biri varken arkasından geçmek gerekiyorsa bu pay şart; daha darı, geçen kişinin oturanın sandalyesine sürtmesi demek.

Şimdi hesabı yapalım. 180×90'lık altı kişilik bir masa, her yandan 90 cm boşlukla birlikte 360 × 270 cm alan istiyor. Yani neredeyse 10 metrekare, sırf yemek alanı için.

Bu rakam çoğu insanı şaşırtıyor ve doğru şaşırtıyor. Türkiye'deki 3+1 dairelerin salonlarında yemek alanı genelde salonun bir ucuna sıkıştırılıyor ve bu alan çıkmıyor. Sonuç: masanın bir kenarı duvara dayalı kalıyor, oradaki sandalye kullanılmıyor ve altı kişilik masa fiilen dört kişilik oluyor.

Salona sığıp sığmadığını nasıl anlarsınız?

Kâğıt bantla yere işaretleyin. Önce masanın dış hattını, sonra her yandan 90 cm dışarısını.

Dış hattın içinden geçen bir koridor varsa masa oraya uygun değil. Salon-yemek alanı birleşik dairelerde en sık çıkan sorun bu: mutfaktan balkona ya da koridora giden yol masanın etrafındaki paydan geçiyor ve her yemekte biri kalkıp kenara çekiliyor.

Ana geçiş koridoru için 90 cm, ikincil geçişler için 75 cm ayrılması gerekiyor ve bu pay masanın çevre payıyla üst üste binebilir — masanın etrafındaki 90 cm zaten geçiş için yeterli. Binmemesi gereken tek şey, geçişin masanın sandalye alanının içinden geçmesi. Bu ayrımın ayrıntısı ve salonun diğer geçiş ölçüleri geçiş mesafeleri rehberinde.

Açılır masa: iki ayrı ölçü, iki ayrı hesap

Türkiye'de yemek masalarının büyük kısmı açılır ve bu, alan hesabını ikiye bölüyor.

Günlük hâl: kapalı ölçü. Salonun gündelik yerleşimi bu ölçüye göre kuruluyor.

Misafir hâli: açık ölçü. Masa 40-60 cm uzuyor ve çoğu evde bu uzama tek yöne değil, iki yöne dağılıyor.

Kritik nokta şu: açık hâlde de her yandan en az 75 cm kalması gerekiyor. Kalmıyorsa masa açılabiliyor ama oturulamıyor. Mağazada açık ölçüyü sorup her iki hesabı da yapmak, misafir gecesinde salonun ortasında yaşanan trafik sorununu baştan çözüyor.

Açılır masayı seçerken ikinci pratik nokta ayak yapısı: kaide ayaklı (ortadan tek ya da çift ayaklı) masalarda köşelerde ayak olmadığı için ek sandalye sıkıştırmak mümkün. Dört köşesinde ayağı olan masada aynı esneklik yok. (Bu bir uygulama gözlemi, ölçülü bir standart değil.)

Yükseklik ve sandalye ilişkisi

Yemek masası yüksekliği yaygın olarak 73-76 cm bandında; sandalye oturum yüksekliği de buna göre 45-48 cm civarında oluyor. Aradaki fark, yani masa altı boşluğu, bacakların rahat sığması için önemli.

Sorun genelde masa ile sandalyenin ayrı ayrı alındığı durumlarda çıkıyor. Kolçaklı sandalye alındıysa kolçağın masanın altına girip girmediği ayrı bir ölçü: kolçak üst hizası masanın tabla altı seviyesinden alçak olmalı. Girmiyorsa sandalyeler masanın etrafında dışarıda duruyor ve masa hem büyüyor hem de görüntü dağılıyor.

Yuvarlak mı dikdörtgen mi?

Bu karar çoğu evde masanın odaya sığmasıyla ilgili, estetikle değil.

Yuvarlak masa dar ve kare alanlarda daha iyi çalışıyor, çünkü köşesi olmadığı için etrafında dönmek kolay ve geçiş payı her yönde eşit. Küçük salonlarda 110-120 cm çapındaki bir yuvarlak masa, aynı alandaki dikdörtgene göre daha az sıkışık duruyor. Küçük salon dekorasyonu rehberinde bu tercihin diğer parçaları da var.

Dikdörtgen masa uzun ve dar salonlarda, ayrıca kalabalık masalarda üstün. Sekiz kişi bir dikdörtgende rahat oturuyor; yuvarlakta oturmuyor.

Oval masa ikisinin arası: dikdörtgenin kapasitesini veriyor, köşeleri olmadığı için geçişte dikdörtgen kadar sert değil.

Mutfakta yemek yeniyorsa hesap değişiyor

Türkiye'deki dairelerin önemli bir kısmında iki masa var: mutfakta günlük yenen küçük masa, salonda misafir için duran büyük masa.

Bu ayrım alan hesabını kolaylaştırıyor. Salondaki masa günde üç öğün kullanılmadığı için etrafındaki payların gündelik geçişi engellememesi yeterli; her kenarında sandalye çekilebilmesi ise yalnızca misafir gecelerinde gerekiyor. Duvara dayalı bir kenar bu senaryoda kabul edilebilir bir taviz.

Mutfaktaki masa ise tam tersi: küçük ama etrafındaki her santim kullanılıyor. Burada 70×70'lik bir masa bile dört kişiyi ağırlıyor, ama ancak her kenarda 75 cm boşluk varsa. Mutfakta bu boşluğu bulmak zor; tezgâh önünde de ayrıca çalışma payı gerekiyor ve iki pay üst üste bindiğinde mutfak kilitleniyor.

Dar mutfaklarda işe yarayan iki çözüm var. Duvara dayalı, bir kenarı bank olan düzenler yer kazandırıyor — bank duvara yaslandığı için arkasında çekme payı gerekmiyor. Katlanır ya da duvara monte açılır masalar ise kullanılmadığı zaman alanı tamamen serbest bırakıyor.

Sandalye sayısı ile masa ölçüsü tutmuyorsa

Mağazada "altı kişilik" diye satılan bir masanın altı sandalyesi çoğu zaman gerçekten sığıyor ama rahat sığmıyor. Kontrolü kendiniz yapabilirsiniz.

Masanın uzun kenar uzunluğunu sandalye genişliğine bölün. 180 cm'lik bir kenara 45 cm genişliğinde dört sandalye teorik olarak sığıyor; ama sandalyeler birbirine değiyor ve oturanların omuzları çakışıyor. Kişi başı 60 cm hesabıyla o kenara üç sandalye düşüyor.

Kolçaklı sandalyeler bu hesabı daha da sıkıştırıyor: kolçak genişliği sandalye başına 8-12 cm ekliyor ve kolçaklar birbirine değdiğinde sandalyeler masaya tam yanaşamıyor.

Pratik kontrol basit: sandalyeleri masaya yanaştırın ve iki komşu sandalyenin arasına elinizi rahatça sokabiliyor musunuz bakın. Sokamıyorsanız o masa o kadar kişilik değil.

Halı hesabı buraya bağlı

Yemek masasının altına halı serilecekse ölçü masadan çıkıyor: halının masadan her yandan en az 60 cm taşması gerekiyor, çünkü sandalye geriye çekildiğinde arka ayaklar hâlâ halının üstünde kalmalı.

180×90'lık bir masa için bu, 300×210 cm'lik bir halı demek. Bu rakam çoğu insanın tahmininden büyük ve yemek alanı halılarının neden sık sık küçük alındığını açıklıyor. Odaya göre halı ölçüsünün tamamı halı ölçüsü nasıl seçilir rehberinde.

Kalınlık da burada bir kısıt: uzun havlı halının üstünde sandalye çekilmiyor. Yemek alanında ince, sık dokulu ve yıkanabilir halılar tercih ediliyor.

Masa üstündeki aydınlatma da ölçüye bağlı

Yemek masasının üstüne sarkıtılan avize ya da sarkıt, ölçü hesabının unutulan kalemi.

İki ölçü belirleyici. Aydınlatmanın alt hizası masa tablasından yaklaşık 75-85 cm yukarıda olduğunda hem masa aydınlanıyor hem de karşıdaki kişinin yüzünü kapatmıyor. Daha yükseğe alındığında ışık dağılıyor ve masayı vurgulamıyor; daha alçak olduğunda kafa çarpıyor.

Genişlikte ise sarkıtın masadan dar olması gerekiyor. Yaygın pratik, aydınlatmanın masa genişliğinin yaklaşık üçte ikisi kadar olması ve her iki yanda masa kenarına kadar en az 15 cm boşluk kalması. Bu, ölçülü bir standart değil uygulama gözlemi.

Tek bir büyük avize yerine iki üç küçük sarkıt kullanılıyorsa aralarındaki mesafe eşit olmalı ve en dıştaki sarkıtlar masanın kenarına taşmamalı.

Kritik nokta şu: aydınlatma masanın merkezine göre konumlanıyor, odanın merkezine göre değil. Salon-yemek alanı birleşik dairelerde tavandaki mevcut kablo çıkışı çoğu zaman masanın tam ortasına denk gelmiyor ve masa ile avize birbirinden kaymış duruyor. Bunu çözmenin yolu ya kabloyu taşımak ya da zincirle askı noktasını yana çekmek.

Masayı eve sokabilecek misiniz?

Ölçü hesabının en sonda hatırlanan ve en pahalıya patlayan kısmı bu. Tek parça, kaide ayaklı ya da 220 cm'lik bir masa apartman asansörüne çoğu zaman girmiyor.

Sipariş vermeden önce üç ölçü almak yeterli: asansör kabininin iç ölçüsü ve kapı genişliği, merdiven boşluğunun dönüş genişliği, daire kapısının net açıklığı. Masa parçalı geliyorsa (tabla ayrı, ayaklar ayrı) sorun büyük ölçüde ortadan kalkıyor; tek parça geliyorsa mağazaya bu ölçüleri söylemek gerekiyor.

Karar sırası

Kaç kişi oturacağını belirleyin, tabloya bakıp masa ölçüsünü bulun, her yandan 90 cm ekleyip toplam alanı çıkarın, o alanı yere bantla işaretleyin. Bant içinden geçiş yolu geçmiyorsa masa o salona uyuyor.

Salonun tamamını kuruyorsanız salon dekorasyon rehberi yemek alanını da içine alan bir çerçeve veriyor; oturma grubunun ölçüleri için salon ölçüsüne göre koltuk ölçüsü rehberi aynı mantığı koltuk tarafında yürütüyor.